Działalność gospodarcza

Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa (np. adwokaci) wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
W rozumieniu przepisów ustawy nie jest działalnością gospodarczą działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowanie przez rolników pokoi sprzedaż posiłków domowych i świadczenie w gospodarstwie innych usług związanych z pobytem turystów.

Podjęcie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną wymaga wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Przedsiębiorca nie będący osobą fizyczną podejmuje działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w niektórych przypadkach może wiązać się dodatkowo z obowiązkiem uzyskania przez przedsiębiorcę koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej oraz uzyskania zezwolenia.

Ilekroć w obowiązujących przepisach jest mowa o przepisach ustawy z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, należy przez to rozumieć właściwe przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Ustawa wprowadza podstawową zasadę, że podmioty gospodarcze (w tym i osoby fizyczne) mogą w ramach tej działalności dokonywać czynności oraz działań, które nie są przez prawo zabronione.

Przy tak szerokiej swobodzie ustawa zobowiązuje osoby prowadzące działalność gospodarczą do spełniania przewidzianych prawem warunków, dotyczących ochrony przed zagrożeniem życia i zdrowia ludzkiego, a także innych warunków określonych w przepisach budowlanych, sanitarnych, przeciwpożarowych i dotyczących ochrony środowiska.

Jeżeli z przepisów wynika obowiązek posiadania szczególnych kwalifikacji, prowadzący działalność mają obowiązek zapewnić, aby prace, zajęcia lub czynności prowadzone w ramach tej działalności były wykonywane przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807).
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.

Osobą prowadzącą pozarolniczą działalność - w myśl ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 z późn.zm.) - jest przedsiębiorca, czyli osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, np. twórca i artysta, przedstawiciel wolnego zawodu.
Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Formalności związane z rozpoczynaniem działalności gospodarczej

Indywidualna działalność, spółka cywilna
Z dniem 31 marca 2009 weszła w życie nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzająca m.in. uproszczone zasady rejestracji firm przez osoby fizyczne. 

Zasada "jednego okienka" zakłada, że osoby mające zamiar założyć działalność składają w Urzędzie Gminy jeden wniosek zastępujący dotychczas obowiązujące wnioski do Urzędów: Gminy (wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej), Skarbowego (zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne NIP), Statystycznego (wniosek o nadanie numeru statystycznego REGON) oraz do ZUS lub KRUS (zgłoszenie płatnika składek).

Wypełniony wniosek można złożyć w urzędzie gminy (lub miasta) osobiście lub przez pełnomocnika, przesłać go listem poleconym wraz z notarialnym potwierdzeniem podpisu lub elektronicznie podpisując podpisem elektronicznym (w przypadku braku podpisu kwalifikowanego Urząd zawiadomi przedsiębiorcę o terminie i miejscu podpisania wniosku; w takim przypadku dniem złożenia wniosku jest dzień, w którym przedsiębiorca wniosek podpisał).

Wzór nowego formularza zgłoszeniowego dotyczącego zakładania firm przez osoby fizyczne wprowadza Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 24 marca 2009 (Dz. U. Nr 50, poz. 399). Formularz ten jest jednocześnie wnioskiem o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, wnioskiem o zmianę danych, o zawieszenie oraz o wznowienie wykonywania działalności, a także zawiadomieniem o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. 
W formularzu EDG-1 należy podać m.in.:
•    oznaczenie przedsiębiorcy oraz jego numer ewidencyjny PESEL
•    numer NIP
•    miejsce zamieszkania i adres przedsiębiorcy
•    określenie przedmiotu działalności - czyli opis zakresu czynności według Polskiej Klasyfikacji Działalności
•    datę rozpoczęcia działalności gospodarczej
•    numer telefonu kontaktowego i adres poczty elektronicznej
Dane z wniosku wraz z kopią zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej w terminie 3 dni powinny zostać przesłane przez organ ewidencyjny do naczelnika Urzędu Skarbowego, do Urzędu Statystycznego oraz ZUS lub KRUS.
Obecnie rozpoczęcie działalności rozpoczyna się z dniem złożenia wniosku (za wyjątkiem sytuacji, gdy niezbędne jest uzyskanie licencji, zezwoleń lub koncesji) a nie jak było do tej pory - od dnia uzyskania zaświadczenia o wpisie.
Koncesji wymaga prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie (na podstawie Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej):
•    poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych,
•    wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym,
•    wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią,
•    ochrony osób i mienia,
•    przewozów lotniczych,
•    rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych.
Organem koncesyjnym jest minister właściwy ze względu na przedmiot działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu. Koncesji udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 5 lat i nie dłuższy niż 50 lat.
Dla niektórych rodzajów działalności wprowadzony został obowiązek uzyskania zezwolenia.
Zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach odrębnych ustaw. Konieczność uzyskania takich zezwoleń wynika m.in. z przepisów ustaw: o działalności ubezpieczeniowej, o transporcie drogowym, Prawo farmaceutyczne, o obrocie instrumentami finansowymi, itd.
Zgłoszenie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie podlega opłacie.

Spółki handlowe i inni przedsiębiorcy

Rejestracji spółek prawa handlowego, fundacji oraz stowarzyszeń prowadzących działalność gospodarczą dokonuje się w KRS. Wraz z wypełnionym wnioskiem osoby, które będą działać w imieniu spółki składają przed sądem swoje podpisy albo ich uwierzytelnione notarialnie wzory.

Zmiany informacji zgłoszonych w KRS należy dokonać w ciągu 14 dni a wykreślenia w ciągu 7 dni od zakończenia działalności.
Z rejestracją firmy wiążą się koszty 150zł (rejestracja osoby fizycznej) lub 1000zł (rejestracja innych przedsiębiorców). Zmiana wpisu to koszt rzędu: odpowiednio 80zł i 400zł. Natomiast wykreślenie kosztuje 80zł i 300zł.

Bank

Po uzyskaniu numeru REGON można założyć firmowe konto (podstawowy rachunek bankowy). Nie wszyscy przedsiębiorcy muszą takie konto posiadać, ale rachunek firmowy przydaje się w przypadku rozliczeń z US czy ZUS.
Posiadanie rachunku firmowego wiąże się z opłatami nawet do kilkudziesięciu złotych miesięcznie za jego prowadzenie.  
Przy zakładaniu rachunku bankowego; warto zwrócić uwagę na:
    a.    opłaty związane z jego prowadzeniem,
    b.    dostęp do kredytu w rachunku,
    c.    karty płatnicze,
    d.    doradztwo w prowadzeniu rozliczeń z kontrahentami,
    e.    factoring,
    f.    szybkość przeprowadzania rozliczeń międzybankowych,
    g.    jakość obsługi,
    h.    dostępność bankomatów,
    i.    położenie banku.

Dla eksporterów i importerów ważne jest, czy bank współpracuje z bankami w innych państwach, umożliwiając tym samym szybkie rozliczenia zagraniczne.

Składane dokumenty:
    a.    wpis do ewidencji działalności gospodarczej,
    b.    dowód osobisty,
    c.    zaświadczenia o nadaniu: REGON oraz NIP,
    d.    wniosek o założenie rachunku bieżącego.

Urząd Skarbowy

Pomimo wprowadzenia zasady jednego okienka przedsiębiorca zobowiązany jest zadecydować w sprawie wyboru:
•    formy opodatkowania podatkiem dochodowym
•    bycia albo nie podatnikiem podatku VAT
Druk wyboru formy podatku dochodowego zawiera podstawowe dane o przedsiębiorcy oraz jego deklarację co do formy opodatkowania - ryczałtowe (karta podatkowa lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych) lub na zasadach ogólnych. Należy pamiętać, że w zależności od rodzaju działalności twój wybór może być ograniczony.

Osoba rozpoczynająca działalność (wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT) z mocy prawa jest zwolniona z podatku od towarów i usług, może jednak zrezygnować z tego zwolnienia przed dokonaniem pierwszej czynności opodatkowanej (sprzedaży towaru lub wykonania usługi) poprzez wypełnienie formularza VAT- R lub pisemne zawiadomienie naczelnika Urzędu Skarbowego o zamiarze rezygnacji.
W przypadku, gdy podatnik (spółka) będzie przeprowadzał transakcje wewnątrzwspólnotowe zobowiązany jest złożyć formularz VAT-R/UE. Opłata skarbowa z tytułu rejestracji podatnika VAT wynosi 170 zł.

Jeżeli jakiekolwiek dane podane w formularzach NIP lub VAT ulegną zmianie należy zaktualizować zgłoszenie w terminie 14 dni od momentu zaistnienia zmiany. W przeciwnym razie grożą poważne sankcje.
ZUS
Wprowadzenie zasady "jednego okienka" nie zwalnia przedsiębiorców, w określonych sytuacjach, od konieczności załatwiania spraw w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Osobiście, przedsiębiorcy są zobowiązani do złożenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych druków ZUS ZUA oraz ZUS ZZA.
Reguła jest taka, że za pracowników płaci się wszystkie ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe), ubezpieczenie zdrowotne (stanowiące część podatku dochodowego) oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność indywidualną, ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, a na pozostałe ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, muszą one płacić składki od podstawy wynoszącej przynajmniej 60% przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału. Tak więc minimalna wysokość podstawy zmienia się od 01.09, 01.12, 01.03 i 01.06,
Od 25 sierpnia 2005r., czyli po dniu wejścia w życie nowelizacji. nowo zakładane firmy lub osoby podejmujące działalność gospodarczą po raz pierwszy od 5 lat, płacą kilkakrotnie niższe składki na ubezpieczenia społeczne ZUS w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ZUS (emerytalne i rentowe) w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej ma stanowić zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Liczy się jednak nie data wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, ale data faktycznego rozpoczęcia prowadzenia działalności, która powinna być zgodna z datami w deklaracjach zgłoszeniowych ZFA, ZPA, ZUA.
Przedsiębiorcy mogą zadeklarować wyższą kwotę podstawy wymiaru, licząc na wyższe świadczenia emerytalne czy chorobowe i rentowe, jednak mają prawo do niezwykle taniego startu.
Należy pamiętać, że składka na ubezpieczenie chorobowe opłacana jest dobrowolnie. Ponieważ opóźnienie w opłaceniu tej składki powoduje utratę ubezpieczenia, należy bardzo pilnować terminów. Powtórne objęcie ubezpieczeniem możliwe jest po nowym zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego i nieprzerwanym, sześciomiesięcznym opłacaniu składek w terminie.

Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, gdy nasza działalność polega np. na prowadzeniu lokalu gastronomicznego czy zakładu fryzjerskiego, celem dokonania odbioru siedziby naszego przedsiębiorstwa. Oddział w Zawierciu, ul. Obrońców Poczty Gdańskiej 22, tel. 032 67 214 54.

Składamy wniosek zawierający:
    a.    inwentaryzację z opisem technologicznym,
    b.    architektoniczne plany pomieszczenia i jego dane tj. powierzchnia, wysokość, liczba okien, dostęp do wody.
Na rozpatrzenie wniosku i wydanie postanowienia inspektor sanitarny ma 14 dni. 
Opłata za odbiór siedziby uzależniona jest od czasu trwania oględzin obiektu.

Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy, gdy zatrudniamy pracowników; należy je dokonać w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności.
Podaje się miejsce, rodzaj i zakres prowadzonej działalności.